Beroerte bedwingen
Bescherm jezelf op natuurlijke wijze tegen een beroerte

Apoplexie, oftewel een beroerte, is een ernstige zaak. Bloeduitstortingen in de hersenen zijn de belangrijkste oorzaak van invaliditeit onder volwassenen en, na hartkwalen en kanker, de voornaamste aanleiding voor een vroegtijdige dood. Een beroerte kan de levens van slachtoffers en hun familie verwoesten. De grootste tragedie is echter, dat deze aandoening grotendeels kan worden voorkomen.

Onderzoek naar apoplexie is grotendeels gericht op het vinden van het enige, meest effectieve preventiemiddel voor de eerste (primaire) en volgende (secundaire) bloeduitstortingen. De meest populaire opties zijn bloedverdunningsmiddelen – die voorkomen dat bloed gaat klonteren; trombocytenremmers – medicijnen die de bloedcellen, die nodig zijn voor het stollingsproces, vernietigen; bloeddrukverlagende medicijnen; diuretica en chirurgie. In veel gevallen wordt, zowel ter behandeling van mensen die een beroerte hebben gehad als van mensen die een relatief groot risico van een beroerte lopen, een combinatie van deze medicijnen gebruikt, hetgeen een verwoestend effect heeft op de gezondheid en kwaliteit van leven.

Hoewel wordt beweerd, dat mensen met een laag risico van een beroerte, die geen voorgeschiedenis van hart- en vaatziekten hebben, deze aandoening kunnen voorkomen door dagelijks enkele aspirines te slikken, is nooit bewezen dat dit een effectief preventiemiddel is. (1) Wel bestaat er enig bewijs dat je met behulp van aspirine een secundaire beroerte kunt voorkomen, maar over de optimale dosis blijken onderzoekers het niet eens te kunnen worden. (2)
Er is vergelijkend onderzoek gedaan naar behandeling met aspirine, warfarine – een bloedverdunningsmiddel dat oraal dient te worden ingenomen – en uitsluitend observatie van de patiënt. Voor mensen met een klein risico van een beroerte bleek er tussen de drie groepen nauwelijks een verschil in levensverwachting te bestaan. Patiënten met een groot risico van een beroerte in de aspirinegroep hebben daarentegen over de volgende tien jaar een levensverwachting van 6,27 jaar, terwijl de mensen die warfarine gebruikten een levensverwachting hadden van 6,51 jaar en de groep die uitsluitend werd geobserveerd 6,01 jaar. Hoewel deze verschillen statistisch gezien van belang zijn, loopt de levensverwachting niet ver uiteen. Je kunt je dus afvragen of het gebruik van medicatie, gezien de risico’s die er aan verbonden zijn, wenselijk is. (3)

De potentiële bijwerkingen van conventionele behandelmethoden en het gebrek aan effectiviteit hebben ertoe geleid, dat de interesse voor alternatieve middelen ter voorkoming van een beroerte de afgelopen jaren sterk is gegroeid. Hoewel het onderzoek naar natuurlijke behandelwijzen nog in de kinderschoenen staat, hebben studies naar behandelingen met kruiden veelbelovende resultaten opgeleverd. Van diverse kruiden die wij regelmatig gebruiken is aangetoond, dat zij hetzelfde vernietigende effect hebben op bloedcellen die het stollingsproces in het bloed bevorderen als aspirine en warfarine.

De preventieve werking van knoflook
Knoflook staat al langere tijd bekend als een bloedverdunnend middel, dat niet de bijwerkingen van een medicijn als aspirine heeft. Uit een dubbelblinde, placebo-gecontroleerde studie, waaraan zestig vrijwilligers met een verhoogd risico van een beroerte en een grotere stollingsfactor in het bloed deelnamen, is gebleken, dat een dagelijkse dosis van achthonderd milligram knoflookpoeder in vier weken tijd tot een aanzienlijke vertraging van het stollingsproces in het bloed leidt. (4) De resultaten van dit onderzoek zijn door andere studies naar het effect van knoflook bevestigd. (5)

Als je voedingssupplementen inneemt, kun je het beste preparaten van gedroogde knoflook gebruiken. (6) Capsules die olie bevatten zijn minder effectief, zo is uit onderzoek gebleken. (7) Volgens sommige kruidengeneeskundigen zorgt het gebruik van stoom tijdens het distillatieproces voor vernietiging van alliine, het actieve bestanddeel van knoflook. Idealiter zou je dagelijks tenminste acht milligram alliine moeten innemen, of vierduizend microgram allicine – een bijproduct van alliine.
Verse knoflook is echter het meest effectief. Als je vier maanden lang dagelijks een vers teentje knoflook eet, zal het niveau van tromboxaan in het bloed – een stof die het stollingsproces bevordert – met tachtig procent dalen, zo blijkt uit onderzoek. (8)

Het risico van een beroerte vermindert ook als je regelmatig gember eet, zij het dat het bewijs hiervoor minder overtuigend is. Uit een studie, waaraan een kleine groep gezonde vrouwen deelnam, is gebleken, dat het niveau van tromboxaan met 37 procent daalt als een week lang dagelijks vijf gram gember wordt ingenomen. (9) Onderzoek bij mannen bij wie het stollingsproces in het bloed kunstmatig werd versneld door extra boter aan het dieet toe te voegen, heeft uitgewezen, dat het gebruik van gember het stollingsproces naar een normaal niveau terugbracht. Bij een controlegroep, die een placebo innam, trad geen verandering op. (10) Vijf gram gember per dag lijkt een optimale dosis: proeven met twee gram gember bleken geen verandering in het stollingsproces te bewerkstelligen. (11)
Niet alle onderzoeksrapporten zijn echter even positief. Vergelijkend onderzoek naar het effect van rauwe of gekookte gember en een placebo heeft tot de conclusie geleid, dat het niveau van tromboxaan in het bloed niet veranderde. (12) Dit zou deels te wijten kunnen zijn aan de kleinere hoeveelheid gember die werd gebruikt, namelijk een equivalent van vier gram gember in poedervorm.

Het positieve effect van kruiden
Van blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) is wetenschappelijk aangetoond, dat het van nut kan zijn bij de preventie van een beroerte. Bij een groep gezonde vrijwilligers die gedurende dertig tot zestig dagen een extract van blauwe bosbes kregen, dat 173 milligram anthocyanine – de actieve ingrediënt van de plant – bevatte, registreerden onderzoekers afname van het aantal bloedcellen dat het stollingsproces in het bloed bevordert. (13)
Een studie naar het effect van voeding, in het bijzonder de invloed van bepaalde voedingsstoffen, heeft uitgewezen, dat flavonoïden – in het bijzonder quercetine een derivaten hiervan – het risico van een beroerte kunnen verlagen. (14) Quercetine is een belangrijk bestanddeel van zwarte thee, die tevens veel aanverwante flavonoïden bevat. Deze stoffen komen echter ook voor in knoflook, uien, de meeste vruchten, groenten en granen, evenals in Rooibos thee.

Traditionele Chinese remedies
Tegenwoordig bestaat er veel belangstelling voor Chinese kruiden, met name als het gaat om middelen ter voorkoming van een beroerte. In China is een grote hoeveelheid onderzoek gedaan, waarbij complexe combinaties van kruiden zijn getest, maar tot op heden beschikken we in het Westen over weinig bewijzen voor de effectiviteit van deze remedies. Niettemin worden drie preparaten veelvuldig gebruikt: Su He Xiang Wan, Da Huo Luo Dan en Ren Shen Zai Zao Wan.
Volgens een recent overzichtsartikel in de Townsend Letter for Doctors and Patients (15) wordt een beroerte door de Chinezen ‘een attaque van de wind’ genoemd, hetgeen zou worden veroorzaakt door een verminderde vitaliteit, zwak bloed, stress en een slecht dieet, waarbij een overmaat aan alcohol wordt verondersteld een belangrijke rol te spelen.
Su He Xiang Wan is een vloeistof die al eeuwenlang in China wordt gebruikt om vitaliteit op te wekken bij mensen die een beroerte hebben gehad. Dit middel bevat echter vermiljoen (Zhu Sha), een bestanddeel dat veel weg heeft van kwik en momenteel geleidelijk uit gepatenteerde Chinese medicijnen wordt geëlimineerd. Tevens kan het stoffen bevatten die afkomstig zijn van de hoorn van een neushoorn (Xi Jiao), een bedreigde diersoort. Zorg ervoor dat je op de hoogte bent van de volledige lijst van ingrediënten alvorens je deze remedie gebruikt.

Da Huo Luo Dan staat bekend als een middel dat de bloedcirculatie stimuleert, stijve ledematen losmaakt en in enkele gevallen zelfs verlamming ongedaan kan maken. Dit kruidenpreparaat zou zo snel mogelijk na een beroerte moeten worden toegediend, maar niet gebruikt mogen worden als er sprake is van hersenbloedingen. Van oudsher bevat deze remedie ook ingrediënten die afkomstig zijn van bedreigde diersoorten, zoals de neushoorn, maar deze stoffen maken geen deel uit van de gepatenteerde Amerikaanse versie van het medicijn.
Ren Shen Zai Zao Wan, een preparaat op basis van ginseng, zou eveneens zo snel mogelijk na een beroerte moeten worden toegediend. Dit middel wordt van oudsher gebruikt om spraak te herstellen en spasmen te verminderen, evenals andere neurologische condities die verband houden met een beroerte.

De invloed van voedingsstoffen
Geen enkele remedie zal volledig op zichzelf werken. Als het om een beroerte gaat, dienen velerlei behandelwijzen te worden overwogen, inclusief het gebruik van voedingssupplementen, zo erkennen artsen en wetenschappers. Inname van extra voedingstoffen zou wel eens het meest effectief kunnen zijn.

Onderzoek heeft uitgewezen, dat verhoogde niveaus van homocysteïne verband houden met het ontstaan van verscheidene vaatziekten, inclusief adervernauwing, een verhoogd risico van hartkwalen en een beroerte (16), terwijl laboratoriumtesten op beschadiging van endotheliale cellen hebben gewezen. (17) Een hoog homocysteïne-niveau wordt als een onafhankelijke risicofactor voor een versneld ziekteproces van vaataandoeningen beschouwd. (18) Een van de beste manieren om het risico van een beroerte te verminderen is dan ook verlaging van het homocysteïne-niveau.
Ongeveer 42 procent van de patiënten met vaataandoeningen in de hersenen en dertig procent van degenen met vaataandoeningen in de hartstreek heeft een te hoog homocysteïne-gehalte in het bloed, zo blijkt uit een onderzoeksrapport. (19) Normaal gezien is het niveau van homocysteïne zes tot tien micromol per liter bloed. Verondersteld wordt dat het risico van vroegtijdige hartkwalen en een beroerte correleert met niveaus van homocysteïne die hoger zijn dan veertien micromol per liter bloed. Stijging van deze niveaus heeft voor een groot deel te maken met een toegenomen consumptie van fastfood en kant en klare maaltijden voor in de magnetron.

Als je een te hoog niveau van homocysteïne hebt, doe je er goed aan om voedingssupplementen, in het bijzonder vitamine B, in te nemen. Voor het verbrandingsproces van homocysteïne heb je foliumzuur en vitamine B12 en B6 nodig. Deze B-vitaminen helpen bij de omzetting van het schadelijke homocysteïne in het meer bruikbare methionine. Tevens spelen ze een rol in andere cruciale biochemische processen die de opbouw van homocysteïne voorkomen. Van de drie voedingsstoffen lijkt foliumzuur het meest essentieel.

Onderzoek bij 1160 ouderen heeft het ontstaan van hoge niveaus van homocysteïne in verband gebracht met een tekort aan foliumzuur, folinezuur en vitamine B6 uit voeding. (20) Ook een laag niveau van vitamine B12 en geactiveerde vitamine B6 in het bloed bleek hiermee verband te houden, hoewel deze relatie zwakker was. Ouderen met het laagste niveau van homocysteïne bleken zeshonderd microgram folinezuur uit voeding te halen – drie keer de in Engeland dagelijks aangeraden hoeveelheid – en meer dan drie milligram vitamine B6 – het dubbele van de dagelijks aangeraden hoeveelheid. De eindconclusie van de studie luidde, dat het niveau van homocysteïne gevaarlijk hoog wordt naarmate je minder dan de dagelijks aangeraden hoeveelheid foliumzuur en vitamine B6 inneemt.
Zelfs als je kleine hoeveelheden van de juiste B-vitaminen inneemt – één milligram folinezuur, tien milligram vitamine B6 en vierhonderd microgram vitamine B12 – zal het niveau van homocysteïne binnen zes weken aanzienlijk dalen, zo heeft recent onderzoek uitgewezen. (21) Deze resultaten zijn door ander onafhankelijk onderzoek bevestigd. (22)

Andere manieren om het niveau van homocysteïne te verlagen, zijn onder meer het vermijden van proteïne, en dan met name de dierlijke variant. Proteïne wordt in het lichaam omgezet in methionine dat vervolgens wordt geconverteerd in homocysteïne – een proces dat wordt bespoedigd als je onvoldoende vitamine B6, B12 en foliumzuur binnenkrijgt. Van deze vitaminen is bekend, dat ze voorkomen dat methionine wordt omgezet in een overmaat aan homocysteïne. (23) Uit onderzoek blijkt bovendien dat je het homocysteïne-niveau sneller verlaagt door middel van supplementen van vitamine B dan door het eten van extra groenten en fruit. (24)

1. N Eng J Med, 1992; 327: 175-81 BMJ, 1988; 296: 313-6
2. The Lancet, 1991; 338: 1345-9
3. JAMA, 1995; 274: 1839-45
4. Euro J Clin Pharmacol, 1993; 45: 333-6
5. Arzneim Forsch, 1993; 43: 19-22
6. Thromb Res, 1992; 65: 141-56
7. JAMA, 1998; 279: 1900-2
8. Prostagland Leukotr Essent Fatty Acids, 1995; 53: 211-2
9. Prostagland Leukotr Essent Fatty Acids, 1989; 35: 183-5
10. Indian J Med Res, 1993; 98: 240-2
11. Thromb Haemost, 1994; 71: 110-1
12. Eur J Clin Nutr, 1996; 50: 772-4
13. Fitoterapia, 1989; 60: 69-75
14. Arch Intern Med, 1996; 156: 637-42
15. Townsend letter for Doctors and Patients, nov 1999; 22: 28-30
16. New Eng J Med, 1996; 332: 286-91
17. J Clin Invest, 1986; 77: 1370-6
18. Ann NY Acad Sci, 1992; 669: 197-204
Stroke, 1994; 25: 1924-30
19. New Eng J Med, 1991; 324: 1149-55
20. JAMA, 1993; 270: 2693-8
21. Am J Clin Nutr, 1993; 57: 47-53
22. Ann NY Acad Sci, 1992; 669: 197-204
23. J Clin Invest, 1993; 71: 993-8
Irish J Med Sci, 1995; 164 (suppl 15): 51A
Res Commun Molec Pathol Pharmacol, 1995; 89: 208-20
24. JAMA, 1995; 274: 1526-33


Een beter dieet
Als je veel fruit en groente eet, loop je minder risico van een beroerte. Tot deze conclusie zijn onderzoekers van de Harvard Medical School gekomen, nadat zij, als onderdeel van de Framingham study, gedurende twintig jaar een groep van 832 mannen van middelbare leeftijd – 45 tot 65 jaar – hebben gevolgd om na te gaan welk verband er bestaat tussen voeding en een beroerte. Neem je dagelijks drie extra porties fruit en groente, zo stelden zij vast, dan is het risico van een beroerte aanmerkelijk kleiner, namelijk 22 procent. (1)
De deelnemers aan dit onderzoek aten drie soorten fruit: de ‘waterige’ variant – perziken, sinaasappels en sinaasappelsap, minder sappige vruchten, zoals appels en bananen, en tenslotte zoete vruchten, onder meer ingeblikte en ingevroren vruchten. De groenten die werden genuttigd, kunnen in tien categorieën worden ingedeeld, waaronder wortelen, rauwe groene groenten en gekookte bladgroenten plus tomatensaus, erwten en limabonen, granen, aardappelen en zoete aardappelen, en zelfs aardappelchips.
De eindconclusie van de onderzoekers luidt, dat groenten meer bescherming tegen een beroerte bieden dan fruit. Het is echter niet duidelijk wat de reden is. De meest aannemelijke verklaring komt voort uit onderzoek naar de invloed van vegetarische voeding op de gezondheid, waaruit blijkt, dat de bloeddruk lager wordt als je veel groenten, oftewel veel voedingsvezels, eet. Tevens staan groenten, evenals fruit, garant voor de nodige vitamine B.

1. JAMA, 1995; 273: 1113-7